2024 Dış Ticaretin Büyük Ölçekli Girişimler Üzerindeki Yansıması: İhracat ve İthalatta Yapı ve Dağılım

2024 yılında ihracat yapan girişimlerin yaklaşık dörtte birinden fazlasını mikro ölçekli işletmeler oluştururken, büyük ölçekli girişimler toplam ihracatın ve ithalatın çoğunu üstlendi. Girişimlerin ana sektörlere göre dağılımı ve çalışan sayıları bazında yapılan eşleştirme, dış ticaret yapan işletmelerin genel özelliklerini netleştirdi. Özellikle toplam ihracat ve ithalat üzerinden bakıldığında, her iki alanda da bilgilere ulaşılabilirlik seviyesi neredeyse %100’e yaklaştı.

İhracatta 1-9 çalışanlı mikro ölçekli girişimler toplam ihracatın %18,8’ini gerçekleştirirken, tüm ihracat yapan girişimlerin %75,6’sını kapsadı. 10-49 çalışanlı küçük ölçekli işletmeler %17,5; 50-249 çalışanlı orta ölçekli işletmeler %19,2; 250+ çalışanlı büyük ölçekli işletmeler ise %44,4 payına sahip oldu. İthalatta ise mikro ölçekli girişimler toplam ithalatın %11,1’ini yaptı; büyük ölçekli girişimler ise %58,7 ile en baskın paya sahip olurken toplam ithalat yapan girişimlerin %1,1’ini oluşturdu.

İhracat ve ithalatta sanayi sektörü baskınlığı— Girişimin ana faaliyeti sanayi olanlar ihracatın %56,5’ini ve ithalatın %47,3’ünü yürüttü. Ticaret odaklı girişimlerin payı sırasıyla %39,0 ve %38,5 olarak belirlendi. Sanayi sektörünün ihracatında büyük ölçekli girişimler %68,6 pay ile öne çıktı; ticaret sektöründe ise küçük ve orta ölçekli girişimlerin payı %89,0 olarak hâkim konumda kaldı. İthalat açısından sanayi sektöründe büyük ölçekli girişimler %80,5 pay ile öne çıktı; ticaret sektöründe büyük ölçekli girişimlerin payı %29,1 olup diğer sektörlerdeki pay %66,2 olarak kaydedildi.

Girişimin ana faaliyeti ve çalışan sayısına göre dış ticaret payları, 2023-2024 verileri, sanayi sektöründeki girişimlerin ihracatının önemli kısmını Avrupa Birliği’ne (AB 27) yapmasıyla dikkat çekti. Sanayi odaklı girişimler ihracatlarının %47,5’ini AB 27 ülkelerine, %14,3’ünü AB üyesi olmayan Avrupa ülkelerine ve %11,9’unu Yakın ve Orta Doğu ülkelerine yönlendirdi. AB 27 ülkelerine yapılan ihracatın büyük kısmı sanayi sektörü tarafından gerçekleştirildi ve bu ülkelerin payı %64,8 oldu.

İmalat sanayi ürünlerinin ihracatında sanayi odaklı girişimler %58,3 lük paya ulaşırken, diğer tarafta ana faaliyeti ticaret olan girişimler %37,7’lik paya sahipti. İmalat sanayi ürünleri ihracatında ise ana faaliyeti sanayi olan girişimler %96,5 payla baskın rol oynadı; tarım, ormancılık ve balıkçılık ürünleri %1,9, madencilik ve taşocakçılığı ürünleri %1,2 ile takip etti.

İmalat sanayi ürünlerinin ithalatında ise %44,8’i ticaret, %44,2’si sanayi ve %11,0’ı diğer sektörlerden gelen girişimler tarafından gerçekleştirildi. Ana faaliyeti sanayi olan girişimlerin ithalatında ise %75,8’i imalat sanayi ürünlerinden oluştu; madencilik ve taşocakçılığı ürünleri %3,7, tarım, ormancılık ve balıkçılık ürünleri %3,5 pay taşıdı.

İhracatın %49,8’i ilk 500 girişim tarafından yapıldı— İthalatta ise ilk 500 girişimin payı %64,6 olarak görüldü. En çok ihracat yapan ilk 5 girişim toplam ihracatın %8,5’ini, en çok ithalat yapan ilk 5 girişim ise ithalatın %13,8’ini gerçekleştirdi. Sanayi sektöründe en çok ihracat yapan ilk 5 girişimin payı %14,4; ticaret sektöründe ise %11,9 olarak belirlendi. İthalatta en çok ileti yapan ilk 5 girişimin sanayi sektöründeki payı %19,9, ticaret sektöründeki payı %11,9 oldu.

Dış ticarette yoğunlaşma, 2024— Girişimlerin %71,2’si tek ülkeden ithalat yaparken, %37,7’si tek ülkeye ihracat yaptı. İki ülkeden ihracat gerçekleştirenlerin payı %16,2 iken, yirmi ve daha fazla ülkeye ihracat yapan girişimlerin payı %3,1 ve ihracattaki payı %57,6 olarak kaydedildi. Dış ticaret yapılan ülke sayısına göre paylar ise 2024 yılında değişkenlik gösterdi.

Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajansı