Abdominal Aort Anevrizması: Gizli Tehlike ve Tedavi Yöntemleri

Karın ana atardamarının zamanla genişlemesiyle ortaya çıkabilen abdominal aort anevrizması, çoğu kez belirti göstermez ve sinsi bir ilerleyişe sahiptir. Sigara, yüksek tansiyon ve damar sertliğinin etkili olduğu bu durum, erken tespit edildiğinde tedavi edilebilir. Genişlemenin büyüklüğü ve yerleşimine bağlı olarak hastaya özel planlar uygulanır; 5 cm’nin altında kalan balonlaşmalar takipte kalabilirken, daha geniş olanlar açık veya kapalı ameliyat seçenekleriyle onarılabilir.

Memorial Şişli Hastanesi Kalp Damar Cerrahi Bölümü’nden Prof. Dr. Ali Aycan Kavala, konuyu aydınlatıyor. Aort damarlarındaki problemler tüm vücudu etkiler Aort, kalpten çıkan ve vücuttaki organlara temiz kan taşıyan en büyük damar olduğundan, bu damarda oluşan sorunlar genel sağlığı olumsuz yönde etkileyebilir. Zamanla damar duvarı zayıflayabilir ve karın bölgesinde balon gibi genişlemeler ortaya çıkabilir. Bu durum Abdominal Aort Anevrizması (AAA) olarak adlandırılır. Normalde aort çapı yaklaşık 2 santimetredir ve çap 3 santimetreyi aştığında anevrizma vardır. 5-5,5 santimetreye ulaştığında ise rüptür riski artar.

Ana nedenler arasında sigara kullanımı (en büyük risk faktörü), hipertansiyon, damar sertliği, erkek cinsiyet, ileri yaş ve genetik yatkınlık yer alır. Ailede varsa risk 4-6 kat artar. Ailesinde aort anevrizması öyküsü olanlarda, birinci derece akrabaların tarama yaptırması önemlidir. Özellikle baba veya erkek kardeşinde anevrizma olan erkekler 55 yaşından sonra, kadınlar ise 65 yaşından sonra taramayı düşünmelidir. Tarama için basit bir karın ultrasonu yeterlidir; gerektiğinde BT anjiyo ile daha ayrıntılı inceleme yapılabilir. Anevrizmayı ilaçla küçültmek mümkün değildir; ancak tedbirlerle büyüme hızı yavaşlatılabilir. Öneriler arasında sigaradan kaçınmak, tansiyonu ve kolesterolü kontrol etmek, aşırı yük kaldırmamak ve düzenli doktor kontrolleri yer alır.

Karın bölgesinde “el bombası” benzetmesi AAA sessizce ilerler ve yıllarca belirti vermeyebilir. Ancak bir gün patladığında karın içine ani ve yoğun kanama olur; çoğu hasta hastaneye ulaşmadan hayatını kaybedebilir. Rüptüre olan anevrizmalarda ölüm oranı yüksek olduğundan erken tanı ve tedavi kritik öneme sahiptir. Karında hissedilen dolgunluk, bası veya aile öyküsü olanlarda vakit kaybetmeden bir kardiyovasküler cerrahla görüşülmelidir.

Tedavi planı kişiye özeldir Aneurizmanın büyüklüğü ve konumu tedavi kararını belirler. 5,5 santimetreyi geçen veya hızla büyüyen anevrizmalarda cerrahi gerekebilir. Açık cerrahi yöntemde balonlaşan damarın bulunduğu bölüm çıkartılarak yerine sentetik damarım grefti konulur. Kapalı yöntem olan EVAR’da ise kasık damarından girilerek özel bir stent-grefti uygulanır. Bu nedenle tedavi, hastanın durumuna göre değişen güvenli bir yaklaşım içerir.