Antibiyotik Kullanımında Dikkat: Dirençli Bakteriler ve Sessiz Pandemi

Antibiyotiklerin gereksiz kullanımı, bu ilaçlara karşı direnç geliştiren bakterilerin ortaya çıkmasına yol açar ve böyle durumlar enfeksiyon tedavilerini zorlaştırır. Yetkililer, bu gerçeğin hastalık sürecini uzatabileceğini, hastane yatışlarını artırabileceğini ve ölüm riskini yükseltebileceğini belirtiyor. Anadolu Sağlık Merkezi’nden Enfeksiyon Hastalıkları Uzmanı Prof. Dr. Aytaç Çetinkaya, antibiyotiklerin ateş düşürücü veya ağrı kesici olmadığını; bu nedenle her enfeksiyonda işlev göstermediğini vurgulayarak, gereksiz kullanımların kısa vadede fayda sağlamadığını, bunun yarın direnç nedeniyle daha ciddi sorunlara yol açabileceğini söyledi.

Dirençli enfeksiyonlar, görünmez bir “sessiz pandemi” olarak tanımlanır. Bu durum, ziyaret edenler ve gezegene yayılan bakteriler aracılığıyla dünya genelinde artış gösterir. Dirençli bakteriler nedeniyle daha uzun süren hastanelerde kalışlar, maliyetli tedaviler ve yükselen ölüm riski kaçınılmaz hale gelir.

Evde kalan antibiyotikler hastalıkları ağırlaştırabilir Her enfeksiyon farklı bakteri ile ilişkilidir; bu yüzden her antibiyotik tüm bakterilere aynı şekilde etki etmez. Özellikle evde kalan bir antibiyotiğin aynı kişi tarafından tekrar kullanılması ya da bir başkasına tavsiye edilmesi, hastalığın seyrini kötüleştirebilir. Genelde bu ilaçlar son kullanma tarihine yakın veya geçmiş olabilir ve beklenen etkiyi göstermeyebilir. Bu nedenle antibiyotiklerin yalnızca hekim önerisiyle ve doğru şekilde kullanılması gerekir.

Bağışıklık sistemi zayıf olanlar için risk daha büyük Dirençli bakteriler, herkes için risk oluşturur; sık ve aşırı antibiyotik kullanımı, kişinin kendi vücudunda dirençli bakterilerin oluşmasına zemin hazırlar. Bu dirençli bakteriler temas, el hijyeni, gıda ve yakın çevre yoluyla başkalarına da geçebilir. Özellikle yaşlılar, bebekler, kanser tedavisi görenler ve kronik hastalıkları olan kişiler bu gruba dahildir ve dirençli enfeksiyonlardan daha çok etkilenir.

Vücuttaki antibiyotik direncini tetikleyen bazı yaygın alışkanlıklar arasında şu adımlar sayılabilir:

• Gereksiz antibiyotik kullanımı: Viral enfeksiyonlarda antibiyotik kullanımı direnç gelişimine doğrudan katkı sağlar.
• Tedaviyi erken kesmek: İlacı keyfi bırakmak, en dirençli bakterilerin hayatta kalıp çoğalmasına neden olur.
• Yanlış doz veya düzensiz kullanım: Düşük dozlar bakterileri öldürmez; dirençli hale getirir.
• Reçetesiz antibiyotik kullanımı: Doktor kontrolü olmadan kullanılan ilaçlar çoğu zaman gereksizdir veya durumunu kötüleştirir.
• Başkasına yazılan antibiyotiği kullanmak: Her enfeksiyon için aynı antibiyotik etkili değildir; uygun olmayan ilaç direnci güçlendirir.
• Tarım ve hayvancılıkta bilinçsiz antibiyotik kullanımı: Gıdalar yoluyla dirençli bakterilerin insanlara geçişi mümkündür.

Kaynak: BYZHA Beyaz Haber Ajansı