Basmane’de Yeniden Basma Atölyesi: Gelenekten Modernize Edilen Deneyim

İzmir Büyükşehir Belediyesi, Basma Atölyesi geleneğini yeniden canlandırmak için Basma Deneyim Atölyesi’ni hayata geçiriyor. Bu proje kapsamında kadınlar ve çocuklar basma sanatını deneyimleyerek el sanatlarının değerini yeniden keşfediyor. Amaç, kadınların ekonomik bağımsızlıklarını güçlendirmek ve bölgenin yerel ekonomisi ile turizmini canlandırmak.

Proje, İzmir Büyükşehir Belediyesi ile Türk Kadınlar Birliği İzmir Şubesi ve İzmir Kalkınma Ajansı (İZKA) ortaklığında yürütülüyor. Fatma–Mustafa Hasdemir Binası, Pazaryeri Mahallesi’nde basma deneyim atölyesine dönüştürülerek bölge sakinlerine basma sanatını aktarıyor. Adından da anlaşılacağı üzere Basma üretiminin tarihi kökleri olan Basmane, bu çalışmalarla yeniden kimliğine kavuşuyor ve sürdürülebilir üretim modellerinin gelişimine katkı sağlıyor.

“İzmir’in desenlerine sahip çıkmak istiyoruz” Çalışmaların öncüsü olan Ayşegül Güngören, basmanın 18. yüzyılın ortalarında Bursa ve İzmir bölgesindeki üretim köklerine dayandığını ve uzun bir geçmişe sahip olduğunu vurguluyor. Osmanlı döneminde aile işi olarak başlayan ve zamanla loncalara dönüşen süreç, basmanın geniş üretim kapasitesine ulaşmasını sağladı. Güngören, proje kapsamında mirasın korunması, hafıza ve bellek oluşturulması ile sosyal ve ekonomik kalkınmaya odaklanılacağını belirtiyor: “Basmane’den başlayalım, üretim modellerini ortaya çıkarsın ve İzmir’in desenlerine sahip çıkalım.”

“Köklü miras yeniden doğacak” Esen Kesecioğlu ise uzun yıllara dayanan Basma geleneğinin güncel tasarımcılarla yeniden hayat bulması gerektiğini ifade ediyor. Atölyelerin hedefi, geleneksel yöntemlere erişimi kolaylaştırmak ve bu mirası güncel bir yaşamın parçası haline getirmek. Basma Deneyim Atölyesi, farklı konulardaki grupların üretimle iç içe çalışmasını sağlayan bir kültür ve eğitim merkezi olarak tasarlandı.

Basma Deneyim Atölyesi’nin işlevi Atölye, ustaların, zanaatkârların ve gençlerin bir araya geldiği, üretim kültürünü yaşatan ve geçmişin renkli hikâyelerini geleceğe taşıyan bir mekân olarak öne çıkıyor. Bu yapı, bölgede yaşayan kadınlar ve annelerin bilimsel ve sanatsal deneyimler edinmesini desteklerken, üretimin bulunduğu yerel dokuyu da güçlendiriyor.

İzmir için önemi Basmane semti, basma üretim tesislerinden adını alıyor ve 18. ve 19. yüzyıllarda kentin ticari hayatında önemli bir rol oynamış durumda. Günümüzde de bu bölge, basma geleneklerinin merkezi konumunda yer alıyor ve Basmane Garı çevresinin tarihsel üretim alanlarıyla ilişkisini sürdürüyor. Bu proje, kent tarihinde yer alan üretim kültürünün korunması ve modernizasyonu için bir yol haritası sunuyor.

Proje, İzmir Büyükşehir Belediyesi Kent Tarihi ve Tanıtımı Dairesi Başkanlığı’na bağlı Kültürel Mirasın Yönetimi ve Tanıtımı Müdürlüğü ile Sosyal Hizmetler, Kadın ve Aile Hizmetleri, Kültür ve Sosyal Hizmetler daire başkanlıklarının ilgili birimlerinin katılımıyla yürütülüyor. Ayrıca Türk Kadınlar Birliği İzmir Şubesi ile İzmir Kalkınma Ajansı (İZKA) ortaklığıyla destekleniyor.