Çocuklarda Lenf Bezi Büyümesi: Nedenler, Belirtiler ve Tanı Süreci

Çocuklarda lenf düğümleri zaman zaman büyüyebilir ve bu durum çoğunlukla bağışıklık sisteminin doğal bir göstergesidir. Genelde basit enfeksiyonlardan kaynaklanır ve kendiliğinden düzelir. Ancak bazı durumlarda bu büyümeler daha ciddi hastalıkların habercisi olabilir ve dikkatle izlenmesi gerekir. Memorial Ataşehir Hastanesi Çocuk Hematoloji/Onkoloji Bölümü’nden Prof. Dr. Gül Nihal Özdemir, çocuklarda lenf bezi büyümelerinin temel nedenlerini ve hangi işaretlerin doktora başvurmayı gerektirdiğini aktarmıştır.

Lenf bezleri neden büyür? Lenf bezleri bağışıklık sisteminin önemli bir parçasıdır ve vücutta pek çok yerde bulunan lenf nodlarıyla birbirine bağlıdır. Lenfadenopati, bu düğümlerin normalden büyük olması şeklinde tanımlanır. Çocuklarda sıkça karşılaşılan bu durum genelde zararsızdır ve çeşitli nedenlerle ortaya çıkabilir. Tek bir bölgede sınırlı veya birden çok bölgede yaygın görülebilir. Tek bir nodun büyümesi bölgesel, birkaç nodun büyümesi ise yaygın lenfadenopati olarak adlandırılır.

En sık neden enfeksiyonlar Çocuklarda lenf bezi büyümesinin en yaygın nedeni enfeksiyonlardır. Viral enfeksiyonlar (örneğin Epstein-Barr virüsü), bakteriyel enfeksiyonlar (strepto/koklar), mikobakteriyel enfeksiyonlar (tüberküloz) ve fungal enfeksiyonlar lenf bezlerinde büyümeye yol açabilir. Enfeksiyona bağlı durumda genelde ağrı, kızarıklık ve ısı artışı gibi bulgular ortaya çıkar; buna ateş, boğaz ağrısı ve halsizlik gibi bulgular eşlik edebilir. Bazen tüberküloz lenfadeniti gibi durumlarda tek taraflı ve ağrısız büyüme öne çıkabilir; bazı enfeksiyonlarda ise yaygın lenfadenopati görülebilir. Ayrıca diş çürükleri veya diş eti hastalıkları bazı bölgelerde lenf bezlerinde büyümeye neden olabilir. Özellikle kafa derisi, kulak çevresi, boyun ve koltuk altında enfeksiyonlar bu duruma örnek olarak verilebilir. Karın içi enfeksiyonlar, mide ve barsak rahatsızlıkları da karın içi lenf bezlerini etkileyebilir.

Kanser şüphesi ne zaman doğar? Nadiren de olsa, çocukluk çağında lenf bezi büyümesi kanserle ilişkilendirilebilir. Lösemi ve lenfomalar gibi durumlar şu belirtilerle birlikte görülebilir:

• Nedeni açıklanamayan uzun süreli ateş
• Kilo kaybı
• Halsizlik ve iştahsızlık
• Gece terlemeleri
• Vücutta morluklar veya kanamalar

Bu durumda lenf nodları genelde sert, sabit ve ağrısızdır; kızarıklık veya ısı artışı nadirdir. Lösemi şüphesinde kan sayımı ve periferik yayma ipuçları sağlar; kesin tanı için kemik iliği incelemesi veya biyopsi gerekebilir.

İlaçlar ve aşılar da etken olabilir Bazı ilaçlar, bağışıklık sistemiyle ilgili bozukluklar ve özellikle BCG aşısı gibi durumlar lenf bezi büyümesini tetikleyebilir. Bu tür büyümeler çoğunlukla geçicidir, ancak takip gerektirir.

Hızlı büyüyen veya uzun süren şişlikte dikkate alınacak işaretler Lenf bezi şişliği üzerinde tedaviye yanıt veya zaman içindeki değişim önemlidir. Bölgesel büyümelerde ilgili enfeksiyon bulguları değerlendirilmelidir ve bu durumlarda mutlaka bir hekime başvurulmalıdır. Aşağıdaki durumlar için acil görüş önerilir:

• Lenf bezinin hızla büyümesi
• 6 haftadan uzun süren şişlik
• Ateş, kilo kaybı ve gece terlemesi
• Yorgunluk, eklem ağrısı veya döküntü

Geçmiş seyahatler, hayvan temasları, böcek ısırıkları, beslenme alışkanlıkları, ilaç kullanımı ve kronik hastalıklar ayrıntılı olarak sorgulanır. Ergenlerde cinsel sağlık ve madde kullanımı gibi konular da değerlendirilmelidir.

Tanı süreci nasıl işliyor? İlk olarak lenf bezinin yeri, boyutu, kıvamı, hareketliliği, hassasiyeti ve büyüme hızı incelenir. Genelde boyun, koltuk altı ve kasık bölgesinde küçük nodlar normal pesipler olarak kabul edilir; ancak 2,5 cm’nin üzerindeki nodlar anormal sayılır. Enfeksiyona bağlı lenfadenopatiler genelde 4-6 hafta içinde kendiliğinden veya uygun tedaviyle geriler. 6 haftadan uzun süren, sert ve hareketsiz nodlar kanser açısından değerlendirilmelidir. Tanı için kan sayımı ve periferik yayma ilk basamak olabilir; gerekli durumlarda ultrasonografi, CT veya biyopsi gibi ileri tetkikler yapılır. Kanser veya atipik enfeksiyon şüphesinde nodun çıkarılarak incelenmesi gerekebilir.

Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajansı