Diyabet: Küresel Görünüm, Türkiye Gidişatı ve Yaşam Tarzı Üzerine Güncel Bilgiler
Tepki Ver
Günümüzde dünya genelinde yetişkinlerin yaklaşık 540 milyonu diyabetle yaşıyor; bu rakam 2030’a doğru 640 milyona çıkması bekleniyor. Uluslararası Diyabet Federasyonu ise 2045’e geldiğimizde her 8 yetişkinden birinin diyabetli olacağını öngörüyor ve bu da yaklaşık 783 milyonluk bir yük anlamına geliyor. Ülkemizde de durum benzer biçimde artıyor; son veriler diyabetin yaygınlığının son iki dekadda önemli ölçüde arttığını gösteriyor.
Diyabet, uygun şekilde tedavi edilmediğinde görme kaybı, böbrek sorunları, kalp-damar hastalıkları ve inmeler gibi ağır komplikasyonlara yol açabilir. Hastalığın oluşumunda aile öyküsü, hipertansiyon ve yüksek trigliserid gibi etkenler ön planda olsa da, diyabetin önlenebilir risk faktörleri de belirgindir. Tip 2 diyabet vakalarının yaklaşık dörtte üçü, obezite, düşük fiziksel aktivite ve sağlıksız beslenme gibi önlenebilir nedenlere bağlanır.
İstanbul Okan Üniversitesi Hastanesi İç Hastalıkları Uzmanı Dr. Öğr. Üyesi Hasan Açık bu noktada erken tanının hayati önemine vurgu yapıyor ve diyor ki: “Diyabet, hastalara sağlıklı bir yaşam biçimi sunabilir. Yaşam tarzı değişiklikleriyle diyabetle uzun ve kaliteli bir yaşam sürmek mümkün olur. Diyabet tedavi edilebilir bir hastalıktır. Eğitim, tarama ve tedavilerle olası organ hasarları ya da komplikasyonlar azaltılabilir ya da ertelenebilir. Açlık kan şekeri, HbA1c ve oral glukoz tolerans testleriyle erken tanı konabilir ve riskler minimize edilerek süreç daha sağlıklı yönetilebilir.”
Diyabet, ilerleyen bir süreç olduğundan erken belirtiler arasında sık idrara çıkma, ağız kuruluğu, bulanık görme ve aşırı susama gibi şikayetler öne çıkabilir. Açlık kan şekeri 100-125 mg/dl arasındaysa pre-diyabet, 126 mg/dl ve üzerinde ise diyabet göstergesidir. Son üç ayın HbA1c sonuçları 5.7-6.4 arasıysa pre-diyabet, 6.5 ve üzeri değerler ise diyabet olarak kabul edilir.
Dr. Hasan Açık, tedavisi geciktiğinde yaşam kalitesini düşüren diyabetten korunmak için Dünya Sağlık Örgütü’nün de önerdiği yaşam tarzı değişikliklerini şu şekilde özetliyor: Sağlıklı Beslenme: Dengeli bir diyet, diyabet riskini önemli ölçüde azaltır. Meyve, sebze ve lif açısından zengin gıdaları tercih edin; şekerli ve rafine karbonhidratları azaltın; kırmızı et ve işlenmiş gıdaları sınırlandırıp balık ve beyaz eti seçenekler arasına alın. Düzenli Fiziksel Aktivite: Doktorunuzun tavsiye ettiği egzersizleri düzenli olarak yapın; hafif tempolu yürüyüş ya da yüzme gibi aktiviteler genel sağlık açısından faydalıdır. Sağlıklı Kilo Yönetimi: Fazla kilo, diyabet riskini artırır; ideal kilonuzda kalmak kan şekeri dengesini korur.
Kaynak: Beyaz Haber Ajansı (BYZHA)