Dünya Çocuk Hakları Günü: Medya Ekosisteminde Çocukların Güvenliği ve Katılımı

20 Kasım 1990’da hem Çocuk Hakları Bildirgesi’ni hem de Çocuk Hakları Sözleşmesi’ni kabul eden günün yıldönümü, her yıl Dünya Çocuk Hakları Günü olarak kutlanır. Üsküdar Üniversitesi İnsan Odaklı İletişim Uygulama ve Araştırma Merkezi Müdürü Prof. Dr. Gül Esra Atalay’ın konuşmalarıyla, çocukların medya ve dijital platformlardaki görünürlüğü, güvenliği ve katılım hakkı bir kez daha vurgulanıyor.

Çocukların medya ekosistemi içindeki görünürlüğü ve güvenliği nasıl sağlanmalı? Dünya Çocuk Hakları Günü kapsamında Atalay, çocukların medya dünyasında korunması gereken bireyler olmasının yanı sıra ifade özgürlüğü, bilgiye erişim hakkı ve dijital dünyada aktif yurttaşlık haklarına da sahip olduklarını belirtti. Çocukların bu haklarına uygun olarak her tür medya iletisi ve aracıyla kurdukları ilişkinin ele alınması, çocuk üstün yararı gözetilerek önlemlerin dikkatle alınması ve destekleyici imkanların özenle planlanması gerektiğini dile getirdi.

Çocukların mahremiyeti ve kişisel verileri korunmalı Medya ve dijital platformların çocukların gelişiminde önemli bir rol oynadığına işaret eden açıklamada, şu ifadelere yer verildi: “Çocukların mahremiyeti ve kişisel verileri, tüm medya kuruluşları ve dijital platformlar için öncelik olmalıdır. Haber, kurgu veya çevrimiçi içerikler ne olursa olsun, çocuğun hak sahibi bir birey olduğu gerçeği asla unutturulmamalıdır.”

Zararlı içeriklere karşı etkin koruma konusunda gerekli tedbirlerin alınması gerektiği vurgulandı. Filtreleme ve hızlı müdahale mekanizmalarının hayata geçirilmesi, çocukları temsil ederken ayrımcı, istismarcı ya da klişe içeriklerden kaçınılması ve çocukların onurunun korunması gerektiği ifade edildi. Sansasyonel içerikler nedeniyle çocuk haklarının göz ardı edilmemesi gerektiği vurgulandı ve medya okuryazarlığının erken yaşlardan itibaren güçlendirilmesi gerektiği kaydedildi.

Çocukların düşüncelerini güvenli bir ortamda ifade edebilmeleri için güvenli alanların desteklenmesi gerektiği belirtildi. İçerik üretiminde çocukların sesine yer veren çalışmalar teşvik edilmeli; bu süreçte hak temelli bir yaklaşım benimsenmeli ve algoritmik görünürlük kriterleri, izlenme kaygıları çocukların ifade özgürlüğünü engellememelidir. Ayrıca nitelikli bilgiye erişim hakının gözetilmesiyle, çocukların eğitimlerine destek verecek içeriklerin güncel yayın politikalarının bir parçası olması gerektiği ifade edildi.

Prof. Dr. Atalay, açıklamasında “Çocuk haklarını güçlendiren bir medya ortamı yalnızca çocukların değil, toplumun tamamının yararına olacak bir gelecek kurar. Bugün, tüm kurumları, aileleri, eğitimcileri ve medya profesyonellerini çocuk dostu bir dijital gelecek için ortak sorumluluk almaya davet ediyoruz.”