Ege İhracatçı Birlikleri 2025 Görünümünü Değerlendirdi: Maliyet Baskıları, Parite Etkisi ve 2026 İçin Dayanıklılık Vurgusu
Tepki Ver
Güncel küresel belirsizlikler içinde Ege İhracatçı Birlikleri (EİB), 2025 yılında 18,5 milyar dolar civarında ihracat yaptıklarını paylaştı ve 2026 için sahadaki gerçekliği temel alan bir vizyon ortaya koydu. Sektörel Değerlendirme Toplantısı’nda, maliyet baskılarının kârlılık üzerinde yarattığı baskı ve finansmana erişimdeki zorluklar ayrıntılı olarak ele alındı. Koordinatör Başkan Jak Eskinazi, dünyanın bugün ılımlı fakat kırılgan bir büyüme üzerinde seyir ettiğini belirtirken, 2024’teki faiz düşüşlerinin talep ve yatırımlara kısmi destek sağladığını fakat borçlanma maliyetlerinin pandemi öncesine göre hâlâ yüksek kaldığını ifade etti. Ayrıca artan korumacılık ve ticaret bariyerlerinin küresel ticaret hacmini baskıladığını ve ticaret politikası belirsizliğinin 2025 sonrası için de yüksek seviyede kalacağını vurguladı.
Emek yoğun sektörlerde faaliyet gösteren ihracatçıların üretimlerini Mısır gibi ülkelere taşıdığına dikkat çeken Eskinazi, Avrupa’ya yönelik USD bazlı ihracatta zorluklar yaşandığını ve 2025’in çoğu sektörde kârlılığın düşüş gösterdiğini belirtti. Artan üretim maliyetleri ve finansmana erişim maliyetleri nedeniyle birçok firmanın yurtdışından borçlanmaya yöneldiğini ifade eden Başkan, olası döviz şoklarında oluşan finansal risklere dikkat çekti. 2025’in özellikle tekstil ve hazır giyim gibi bazı emek yoğun sektörlerde istihdam kayıplarını tetiklediği kaydedildi.
İthalata bağımlılık artıyor: Katma değer için tehlike Eskinazi, imalat sanayinde ara malların yüzde 60-70 oranında ithal edildiğine işaret ederek, bu durumun döviz rezervlerini eritip ekonomik kırılganlığı artırdığını söyledi. Ana sanayinin büyümesiyle yan sanayideki ithalata bağımlılığın hız kesmesi durumunda bile, uzun vadede katma değerin yurt dışına transfer edilmesi riski bulunuyor.
Toplam ihracatın sektörler ve maliyetler açısından tek başına tabloyu anlatamayacağını vurgulayan Eskinazi, sürdürülebilirlik için maliyetlerin nasıl karşılandığı, hangi kârlılıkla ve ne kadar süreyle devam ettiği sorularının da yanıtlanması gerektiğini kaydetti. Parite etkisinden arındırıldığında 2025 yılında ihracatın 2024’e göre gerilediğini ifade eden başkan, paritenin 2025 rakamlarına etkisini detaylı biçimde ele aldı.
2025 yılında bölgesel ve sektörel bazda yapılan değerlendirmeler, bazı alanlarda ihracatın artış gösterdiğini, bazı alanlarda ise maliyet baskılarının kârlılığı aşındırdığını ortaya koyuyor. Özellikle enerji ve işçilik maliyetlerindeki yükselişler, 2025’te demir-demir dışı metaller, su ürünleri ve hayvansal mamuller gibi alanlarda da mali performansı belirledi.
2026 için öngörü: Dayanıklılık için üretimi merkeze alın Eskinazi, öngörülebilirliğin azalması halinde yatırımın erteleneceğini ve uzun vadeli güçlenmenin zayıf kalacağını vurguladı. Ancak üretimi odak alan, uzun vadeyi ödüllendiren ve sanayiyi güçlendiren bir yaklaşımın uygulanabilir olduğunu ve zorunlu olduğunu söyledi. USD bazında kredi kullanımının süreceğini öngören Başkan, emek yoğun sektörlerdeki sıkıntıların 2026’da da devam edeceğini belirtti.
2025’in önemli başarıları EİB Koordinatör Başkan Yardımcısı Yalçın Ertan, 2025 yılında Avrupa pazarlarında yaşanan rekabet baskısına rağmen Türkiye genelinde çelik ve demir dışı metaller başta olmak üzere 2,591 milyar dolarlık ihracat elde ettiklerini aktardı. Özellikle Avrupa pazarlarında payın düşmesi, enerji maliyetleri ve girdilerdeki zorluklar nedeniyle rekabetçilik üzerinde baskı kurdu. Ancak 2025 sonunda ihracatlarını 1,232 milyar dolara yükselten EİB, 16,5 milyar dolarlık toplam çelik ihracatı ve 29,8 milyar dolarlık toplam maden ihracatı gibi rakamlarla dikkat çekti.
Birlikler, sektörel bakışla 2026’da da ihracat hedeflerini sürdürmeyi planlıyor. Özellikle kuru meyve sektörü için sürdürülebilir üretim ve markalaşma önceliklerle belirlenirken, zararlı etkileri azaltmayı hedefleyen çalışmalar da sürüyor.
