Güncel Ekran Kullanımı ve Ağız Sağlığı: Dijital Bağımlılığın Gençlerdeki Etkileri ve Basit Önlemler

Üsküdar Üniversitesi Diş Hastanesi Periodontoloji Uzmanı Dr. Öğr. Üyesi Nihal Bahar, dijital bağımlılığın özellikle gençlerde ağız sağlığı üzerinde yaratabileceği olumsuz etkileri ele aldı. Günlük hayatta uzun süre ekran karşısında kalmanın diş fırçalama alışkanlığını aksatabildiğini vurguladı ve küçük günlük adımlarla bu etkilerin azaltılabileceğini söyledi.

“Ekran süresinin artması sadece gözleri değil, yaşam tarzını da değiştiriyor ve özellikle ergenler ile genç erişkinler için ağız sağlığını dolaylı olarak etkiliyor,” diyen Bahar, bazı durumlarda diş fırçalama ve ağız temizliğinin atlandığını belirtti. Gece telefon kullanımı diş eti iltihabını tetikleyebilir sözleriyle, gün içerisinde yenilen atıştırmalıklar ve içeceklerin çürük riskini artırdığını ifade etti.

Çoğu zaman ekran başında geçirilen sürenin, şekerli içecekler, çikolata ve kuru gıdalarla birleştiğini söyleyen hekim, yemeğin ardından ağız sağlığına özen gösterilmediğinde çürük riskinin yükseldiğini belirtti. Bununla birlikte uyku ritminin bozulmasının bağışıklık sistemi üzerine olumsuz etkiler yaratabileceğini ve periodontal dokularda inflamasyonu tetikleyebilecek hormonal değişikliklere yol açabildiğini açıkladı. Uzun süre aynı pozisyonda ekrana bakmanın boyun ve çene kaslarında gerginlik oluşturarak temporomandibular eklem (TME) sorunlarına yol açabileceğini de ekledi.

Ekran süresinin artması ağız hijyenini bozabilir ve çürük oranlarını yükseltebilir. Bahar, beslenme alışkanlıklarının da dijital bağımlılıktan etkilendiğini belirtti. Özellikle günlük öğünlerin atlanması, gece geç saatlerde yemek yenmesi ve şekerli içecek tüketiminin artması gibi davranışlar, ağız sağlığı üzerinde olumsuz sonuçlara yol açıyor. Bu bozulmaların çürüklere zemin hazırladığını birçok çalışma gözler önüne seriyor; gençler arasındaki internet bağımlılığı oranlarının %15–30 aralığında değişmesi, ağız sağlığı davranışlarının dijital bağımlı grupta daha zayıf olduğunu gösteriyor.

Dijitali tamamen bırakmaya gerek yok; küçük değişikliklerle büyük farklar yaratılabilir. Uzman, dijital kullanımın tamamen kesilmesini önermek yerine günlük rutinlerde basit düzenlemelerle ağız sağlığını korumanın mümkün olduğunu kaydetti. Bahar’ın önerileri arasında, yemeklerden sonra kısa bir fırçalama rutini benimsemek, ekran başında geçirilen sürede şekerli içecek ve atıştırmalıkları sınırlamak, su tüketimini artırmak, gece ekran kullanımını azaltmak ve uyku düzenini iyileştirmek yer alıyor. Ayrıca dijital teknolojinin olumlu yönlerinden yararlanmak da mümkün: fırçalama süresi takip eden uygulamalar, yapay zeka destekli diş fırçaları ve teledentistry gibi çözümler ağız bakımını destekliyor.