Otizmde Erken Tanı ve Yaşam Kalitesine Yönelik Çok Disiplinli Yaklaşım: Ekip Çalışmasının Önemi

Otizm, erkek çocuklarda kızlara göre daha sık görülen bir nörogelişimsel durum olarak değerlendiriliyor ve her yıl toplumda daha belirgin bir yer tutuyor. Günümüzde her 36 çocuktan birinde otizm tanısının konulduğu düşünülüyor; bu tablo erken teşhisin ne kadar kritik olduğunu gösteriyor. Erken yaşta tanı konulan çocuklar için yoğun özel eğitim ve davranışsal terapiyle birlikte kaydedilen ilerlemeler, uzun vadede belirgin düzelmelere yol açabiliyor. Örneğin, iki yaşında haftada yoğun eğitim alan bir çocuk, beş yaşında anaokuluna uyum sağlayabilirken, eğitimın beş yaşında başlaması durumunda başarı ihtimali önemli ölçüde azalıyor. Bu nedenle erken farkındalık ve müdahale, otizmli bir çocuğun geleceğini köklü biçimde değiştirebilecek potansiyele sahip.

Memorial Antalya Hastanesi Çocuk Nörolojisi Bölümü uzmanlarından Uzm. Dr. Filiz Mıhçı, Otizm Eylem Planı kapsamında yer alan farkındalık haftasının nedenlerine dikkat çekiyor ve otizmi doğru bir şekilde yönetmenin ekip işi olduğunu vurguluyor. Otizm, doğuştan gelen ve çoğu zaman yaşamın ilk üç yılında belirti veren bir durum olarak tanımlanıyor. Son dönemde tanı alma yaşının küçülmesi ve tanı kriterlerindeki genişleme ile her 36 çocuktan birine otizm tanısı konabilmektedir. Ancak bu durum, doğru yaklaşım ve düzenli takip ile yönetilebilir bir alan olduğunu gösterir.

Gözlem ve erken farkındalık, süreci belirleyen ana unsurlardır: Otizm Spektrum Bozukluğu (OSB), iletişim kurmada zorluklar yaratabilir ve belirtiler çoğunlukla yaşamın ilk 12–24 ayında kendini gösterir. Aşağıdaki sorulardan iki veya daha fazlasına yanıtınız “hayır” ise, en kısa sürede bir çocuk nörolojisi veya çocuk psikiyatrisi uzmanına başvurmanız önerilir. Gecikme bile bir çocuk için büyük fark yaratabilir.

• 12 aylıkken gülümsediğinizde o da gülümsüyor mu?
• İsmini söylediğinizde dönüp bakıyor mu?
• Parmağınızla gösterdiğinizde o da o yöne bakıyor mu?
• 18 aylıkken en az 6–10 kelime konuşuyor mu?
• Oyuncak arabayı tekerleğinden tutup çevirmek yerine sürmeye çalışıyor mu?
• Parmak ucunda yürüyüp tekrarlayan beden hareketleri var mı?

Çocuğun yetenek ve ihtiyaçlarına göre tedavi planlanır Küçük yaşlarda yoğun ve sürekli eğitim programları, davranış terapilerini ve günlük yaşam becerilerinin kazandırılmasını hedefler. Böylece çocuk, kendine bakabilme, sosyal etkileşim ve iş becerilerini geliştirebilir. Aile desteğiyle başlanan bireysel ve grup özel eğitim programları, çocuğun yetenekleri ve ihtiyaçlarına göre uyarlanır; bu süreçte çocuk doktoru, özel eğitimci, konuşma terapisti, çocuk psikiyatristi ve çocuk nöroloğu gibi profesyonellerin ekip olarak çalışması esastır. İlaçlar ise çoğunlukla otizme eşlik eden sorunları azaltmaya yöneliktir. Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajansı