Ruhsal Sağlık ve Kalp-Damar Sağlığı: İç İlişkinin Çift Yönlü Dili

Üsküdar Üniversitesi NPİSTANBUL Hastanesi Uzman Klinik Psikolog Emine Akın Aytop, 29 Eylül Dünya Kalp Günü’nde ruhsal sağlığın kalp-damar sağlığı üzerindeki etkilerini ele aldı. Ruh sağlığı ile kalp sağlığı arasında çift yönlü bir etkileşim vardır. Dünya Sağlık Örgütü verilerine göre kalp ve damar hastalıkları dünya genelinde ölümlerin ve engelliliğin başlıca nedenleri arasında yer alıyor. Türkiye İstatistik Kurumu’nun 2024 verileri ise ülkemizde ölümler arasındaki ilk sıranın kalp-damar hastalıklarına ait olduğunu gösteriyor.

Aytop, fiziksel risk faktörlerinin yanı sıra ruh sağlığının da kalp-damar hastalıkları için önemli bir rol oynadığını açıkladı. Depresyon, anksiyete ve kronik stres gibi psikolojik sorunları olan kişilerde kalp-damar hastalıkları için risk artabilir ve mevcut durumun seyrini olumsuz etkileyebilir. Ayrıca sosyal izolasyon, yetersiz destek ve yalnızlık gibi etkenler kalp sağlığını ve tedavi başarısını da olumsuz etkileyebilir. Öte yandan, kalp-damar hastalıkları temel yaşam alanlarında değişiklikler ve maddi sıkıntılar gibi etmenlerle depresyon ve anksiyetenin gelişimini tetikleyebilir.

Depresyon, kalp-damar hastalıkları riskini doğrudan ve yaşam tarzı üzerinden artırır. Ruhsal iyilik halinin koruyucu etkileri oldukça bilinir ve tedavi süreçlerine uyumu güçlendirir. Ayrıca kalp sağlığı yerinde olduğunda ruhsal iyilik de desteklenir; bu yüzden kalp sağlığını değerlendirirken kişinin ruhsal durumunun da dikkate alınması, hastalığın önlenmesi ve tedavisi için daha etkili bir yaklaşım sağlar.

Depresyon yaşayan bireylerde kalp-damar hastalıklarının daha sık görülebileceğine dikkat çeken Aytop, şu önemli noktalara vurgu yaptı: Depresyon, duygulara, düşüncelere ve davranışlara olumsuz etkide bulunur; kronik inflamasyona yol açabilir ve damar yapısını bozabilir. Ayrıca stres hormonları kan basıncını yükseltebilir ve kalp ritim bozukluklarını tetikleyebilir. Trombosit aktivitesini artırarak kalp krizi veya inme riskini yükseltebilir. Davranışsal olarak depresyon, sigara-alkol kullanımı, sağlıksız beslenme, fiziksel aktivite eksikliği ve tedaviye uyumsuzluk gibi riskleri çoğaltır. Kalp-damar hastalığı tanısı ile yaşam değişiklikleri de depresyon ve anksiyete için birer risk kaynağıdır.

Sağlıklı bir ruh hâli, sağlıklı bir kalp demektir. Ruhsal açıdan dengede olan bireyler duygularla başa çıkmada daha dayanıklı olur, psikolojik dayanıklılık ve içsel motivasyon güç kazanır. Ayrıca sağlıklı yaşam alışkanlıklarını benimseme ve destek aramaktan çekinmeme gibi özellikler bu grubun ortak yanlarındandır. Bedenlerine özen gösteren sağlıklı bireyler düzenli uyku, dengeli beslenme ve fiziksel aktiviteyi yaşamlarının bir parçası haline getirir; stres tepkileri daha uyumlu seyreder ve tedavi süreçlerinde uyum sağlanır.

Psikoterapi ve stres yönetimi kalp sağlığını güçlendirir. Psikoterapi, bireyin bilişsel, duygusal ve davranışsal süreçlerini daha sağlıklı bir çerçeveye oturtmasına yardımcı olur; böylece psikolojik dayanıklılık, özyeterlilik ve özgüven güçlenir. Bu süreçlar inflamasyonu dengeleyerek damar yapısını korur ve kan akışını düzenler; sağlıklı yaşam alışkanlıklarını benimsemeyi kolaylaştırır ve zararlı alışkanlıklardan uzak durmayı destekler. Nefes egzersizleri, gevşeme teknikleri, meditasyon ve farkındalık egzersizleri gibi stres yönetimi uygulamaları ise otonom sinir sistemi üzerinde dengeleyici etki gösterir ve kalp atış hızını ile tansiyonu kontrol altında tutar. Uzun vadede bu yaklaşımlar kalp-damar sağlığını olumlu yönde destekler.

Kalp ile zihin sağlığı ayrılmaz bir bütün olarak ele alınmalıdır. Psikolojik sorunların kalp-damar sağlığı üzerindeki olumsuz etkileri dikkate alınmalı; gerektiğinde ruh sağlığı uzmanlarından destek alınmalıdır. Tedavi sürecinde ilaç kullanımı ve kontrollerin aksatılmaması, kalp fonksiyonlarının düzenli izlenmesi önemlidir. Sağlıklı beslenme, yeterli uyku, düzenli fiziksel aktivite, zararlı alışkanlıklardan uzak durma ve sosyal destek güçlendirme temel stratejilerdir. Bu bütünsel yaklaşım, kalp ve zihin sağlığını birlikte korumanın en kritik adımıdır.

Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajansı