Türkiye Zeytinyağı İhracatında 2024/25 Dönemi: Kan kaybı ve Yeni Stratejiler

2023/24 sezonunda 70 bin 626 tonluk altın sıvı ihracatına ulaşan Türkiye, 2024/25 sezonunda bu rakamı 50 bin 713 tonla tamamladı ve miktarda %28’lik bir düşüş kaydetti. Döviz getirisi de dünya fiyatlarındaki düşüş nedeniyle %50’lik bir azalma yaşayarak 505 milyon dolardan 252 milyon dolara geriledi. Zeytinyağı dışı sezon, sofralık zeytinde ise 255 milyon dolarlık dış ticaret getirisiyle rekor kırarken, zeytinyağı ihracatı 252 milyon dolar ile beklentilerin uzağında kaldı ve dört sezon sonra sofralık zeytinin gerisine düştü.

Zeytinyağı ihracatı bazı pazarlarda dirençli kaldı Üretici olmayan ülkelerdeki pazar payını korumayı başaran sektör, ticaret heyetleriyle gittiği ülkelerde önemli artışlar elde etti. 2023/24 sezonunda 46 bin 670 ton olan bu ülkelerdeki ihracat, 2024/25 sezonunda 45 bin 501 ton olarak belirlendi ve düşüş yalnızca %3 seviyesinde kaldı. Ege Zeytin ve Zeytinyağı İhracatçıları Birliği’nin düzenlediği heyetler Avustralya, Kanada ve ABD’ye yapılan ihracatta yüzde 17 artışla 21 bin 460 tondan 25 bin 202 tona yükseldi.

Prina yağında artış baskısı 2024/25 sezonunda prina yağı ihracatı %9 yükselerek 48 milyon dolardan 52,3 milyon dolara çıktı. Ancak zeytinyağı, sofralık zeytin ve prina yağından oluşan toplam ihracat geliri 2023/24 sezonundaki 763,5 milyon dolardan 2024/25’te %27 değer kaybederek 559,6 milyon dolara geriledi.

“Yanlış kararlar yarayı derinleştirdi” Ege Zeytin ve Zeytinyağı İhracatçıları Birliği Başkanı Emre Uygun, zeytinyağı sektörünün küresel gelişmeleri doğru okuyamadığını ve 2021’de başlayan dökme ve varilli ihracat kısıtlamaları ile 2022–2024 yıllarında uygulanan fonlar, yasaklar ve kısıtlamaların dünya fiyatlarındaki düşüşle birleştiğini söylüyor. Uygun, bu kararların Türkiye’yi dünya pazarında spotçu konumuna ittiğini ve yüz milyonlarca dolar ihracattan oldu, prestij kaybı yaşadığını belirtiyor. Şu anda da bu yanlış uygulamaların etkileriyle mücadele ettiklerini ifade ediyor.

Ticaret heyetleriyle ihracat artışları hedefe katkı sunuyor ABD, Avustralya ve Kanada gibi tüketici odaklı pazarlara odaklanan strateji, zeytinyağı talebinin güçlü olduğu bölgelere yönelmenin önemini gösterdi. Uygun, bu ülkelerdeki ihracatın toplam miktarda %28 daralmasına rağmen bu ülkelere yönelik satışların %17 artışla 21 bin 460 tondan 25 bin 202 tona yükseldiğini belirtiyor.

Zeytinyağı ihracatının en yüksek payı ABD’de 2024/25 sezonunda 128 ülke ve bölgeye ulaşan Türkiye, en çok Amerikalı alıcılar olan ABD’ye 20 bin 938 ton ile ilk sırayı taşıyor. ABD’nin dış ticaret gelirleri 94 milyon 327 bin doları bulurken, zeytinyağı ihracatında ABD’nin payı %46’ya ulaştı. İkinci sırada 22 milyon 511 bin dolarla Japonya, üçüncü sırada ise Kanada yer aldı. Geleneksel pazarlar arasında Suudi Arabistan’a 10,8 milyon dolarlık zeytinyağı ihraç edildi.

Bu veriler, sektörün 2024/25 sezonunda karşılaştığı zorluklar ve rekabet koşulları içinde nasıl hareket ettiğini gösteriyor. Kaynak: Beyaz Haber Ajansı (BYZHA).