Uluslararası Kriz: Nükleer Gerilim ve Diplomatik Çıkmaz
Tepki Ver
BM Genel Sekreteri’nden Uyarı
BM Genel Sekreteri Antonio Guterres, Konsey’e yaptığı konuşmada “İntikam sarmalına düşme riskiyle karşı karşıyayız” uyarısında bulunarak, sivillerin korunması, deniz güvenliğinin sağlanması ve Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı’nın (IAEA) tesislere tam erişiminin önünü açacak diplomatik sürecin yeniden başlatılmasını istedi. Guterres, taraflara “mantıklı, itidalli ve acil” hareket etme çağrısında bulundu.
ABD ve İran Arasındaki Gerilim
ABD Daimi Temsilcisi Dorothy Shea, İran’ın uranyum zenginleştirme faaliyetlerinin “uluslararası barışa doğrudan tehdit” oluşturduğunu savunarak, saldırıların meşru müdafaa ve İsrail ile dayanışma kapsamında yapıldığını belirtti. Shea, “İran’ın vatandaşlarımıza veya üslerimize yapacağı herhangi bir saldırı yıkıcı bir yanıtla karşılanacaktır” dedi. Shea konuşmasında ayrıca “İran’ın tesislerini hedef almak, ülkenin nükleer kapasitesini baltalamayı amaçlıyordu.” ifadelerine yer verdi.
İran’ın BM Daimi Temsilcisi Amir Saeid İravani, “Netanyahu, bir kez daha ABD’yi yüksek maliyetli bir savaşa sürüklemeyi başardı” diyerek Washington’u eleştirdi. İran, nükleer tesislere yapılan saldırıların ardından BM Şartı uyarınca meşru müdafaa hakkını kullanacağını ilan etti.
Nükleer Tesislerdeki Riskler
IAEA Genel Direktörü Rafael Grossi, tesislerde derin hasar oluştuğunu belirtirken, İran’da halen %60 oranında zenginleştirilmiş yaklaşık 400 kg uranyum stoku bulunduğu ve bu stokun denetimsiz olduğunu vurguladı. Grossi, “Üç İran nükleer tesisine düzenlenen saldırıların ardından radyasyon seviyelerinde artış olmadı. Şu anda tesisteki yeraltı hasarını değerlendirecek konumda olan kimse yok.” dedi.
Uluslararası Tepkiler
Rusya, ABD saldırılarını “provokatif, sorumsuz ve uluslararası hukuka aykırı” olarak tanımladı ve saldırıları kınadı. Çin Temsilcisi Fu Cong, sivillerin korunması ve tarafların “derhal ateşkes ilan etmesi” gerektiğini belirtti. Avrupa ülkeleri ise İran’ın nükleer programına kalıcı çözüm için müzakerelerin yeniden başlatılması gerektiğini vurguladı.
Orta Doğu ve dünya genelinde gerilimin artması, nükleer bir felaket riskini gündeme getirirken, Güvenlik Konseyi’nde yeni bir karar tasarısı sunuldu. Tasarıda, “derhal ve koşulsuz ateşkes sağlanması, nükleer tesislerin korunması ve IAEA denetimlerinin başlaması” gibi maddeler bulunuyor.