Yapay Zeka Genel Görünüm ve Türkiye’deki Uygulama Eğilimleri (2021–2025)

Yapay zeka, bilgisayar sistemleri aracılığıyla insan benzeri düşünme, öğrenme ve karar alma süreçlerini simüle eden bir teknolojidir. Günlük yaşamda ve iş dünyasında giderek daha çok karşımıza çıkan bu alandaki veriler, resmi istatistikler üzerinden ilk kez derinlemesine sunulmaktadır. Bu haber bülteni, Girişimlerde Bilişim Teknolojileri Kullanım Araştırması ile Hanehalkı Bilişim Teknolojileri Kullanım Araştırması sonuçlarından hareketle hazırlanmıştır. Metodolojiye ilişkin ayrıntılar ilgili haber bültenlerinde ve metaveri bölümünde bulunabilir.

Girişimler için yapay zeka kullanımı, yazılım temelli veya cihazlara entegre sistemler aracılığıyla öngörü, öneri veya karar üretim süreçlerini kapsar. İçerik üretimi, sohbet robotları ve sanal asistanlar, yüz veya konuşma tanıma sistemleri, makine öğrenmesiyle yapılan veri analizi ve depo otomasyonundaki otonom çözümler buna örnek olarak gösterilebilir. Bireyler için ise üretken yapay zeka araçlarını bilinçli biçimde içerik üretme amacıyla kullanma biçimi öne çıkar. Bu içerikler metin, görsel, kod, video veya müzik gibi çeşitli formatlarda olabilir.

Girişimler arasında yapay zeka kullananların payı artıyor 2021 yılında %2,7 olan oran, 2025 yılında %7,5’e yükseldi. Hatta çalışan sayısı bazında incelendiğinde 2025 yılında 10-49 çalışanı olanlar %6,6, 50-249 çalışanı olanlar %9,6 ve 250+ çalışanlar %24,1 gibi dikkate değer artışlar gösterdi. 2021’deki karşılaştırma ise sırasıyla %2,3; %3,6 ve %9,6 idi.

Ekonomik faaliyetler ve faaliyete göre dağılım Yapay zekanın en yoğun kullanıldığı sektör, %47,1 ile bilgi ve iletişim faaliyeti gösteriyor. Bunu %21,1 ile finans ve sigorta, %15,2 ile bilgisayarlar ve ilgili teçhizatın onarımı takip ediyor. 2025 için bu oranlar bakıldığında bilgi ve iletişim alanı öne çıkıyor.

Yapay zekanın ana kullanım amacı: pazarlama ve satış 2025 yılında girişimlerin %46,5 oranında pazarlama veya satış amacıyla yapay zeka çözümlerini kullanması öne çıkıyor. Bunu %41,1 ile üretim veya hizmet süreçleri, %41,0 ile Ar-Ge veya yenilik çalışmaları ve %40,0 ile işletme süreçleri ve yönetim organizasyonu kullanımları izliyor. Finansal yönetim ve güvenlik gibi alanlarda da önemli paylar bulunuyor.

Yapay zekayı kullanmayanlar ve kullanma niyeti 2025’te yapay zeka kullanmayan girişimlerin %9,0’ı ileride kullanmayı düşünmektedir. Bu grubun farklı çalışan büyüklüklerinde karşımıza çıkan oranları, 10-49 çalışanlılarda %8,4; 50-249 çalışanlılarda %10,4 ve 250+ çalışanlılarda %18,2 olarak öne çıkıyor. En önemli kullanım nedeni eksik uzmanlık olarak belirtildi; buna ek olarak maliyetler ve hukuki belirsizlikler de önemli engeller arasında yer alıyor.

Gençler daha yoğun kullanıyor Üretken yapay zeka kullanımı 2025’te %19,2 olarak kaydedildi. Cinsiyete göre incelendiğinde erkekler %19,4, kadınlar %18,8 oranında kullanıyor. Yaş grupları içinde en yüksek kullanım 16-24 yaşında (%39,4), ardından 25-34 yaşında (%30,0) ve 35-44 yaşında (%15,5) geliyor; en düşük grup ise 65-74 yaş olarak belirlendi.

Eğitim seviyesi ve kullanım 2025 verileri, yükseköğretim mezunlarının %36,1’inin yapay zekayı kullandığını gösteriyor. Bunu sırayla lise/mesleki lise (%22,8), ilköğretim/ortaokul (%17,2) ve ilkokul (%2,2) takip ediyor. Cinsiyete göre karşılaştırmada, ilkokul mezunlarında erkekler daha sık kullanırken ilköğretim ve üstü seviyelerde kadınların kullanımı daha yüksek bulunuyor.

Kullanım amaçları ve özel/mesleki hedefler Bireyler arasında yapay zekayı özel amaçlar için kullananlar %79,7’lik bir oranla öne çıkıyor; mesleki amaçlar için %33,8 ve örgün eğitim için %31,4 kullanıyor. Erkeklerde özel amaçlı kullanım oranı %81,9, mesleki amaçlar %37,7 iken kadınlarda bu oranlar sırasıyla %77,4 ve %29,5 olarak kaydedildi. Örgün eğitim amacıyla kullanımda kadınlar %36,6 ile erkeklerin %26,7’sinden daha yüksek bir orana sahip.

Kullanım ihtiyacı olmayanlar Yapay zekaya ihtiyaç duymadığını belirtenlerin oranı %63,3 olarak öne çıkıyor. Bunun yanında teknolojiyi nasıl kullanacağını bilmemek ve kullanım hakkında farkındalık eksikliği gibi etkenler de öne çıkan nedenler arasında. Bu bağlamda kızgınlık veya belirsizlikler de dikkate alınan faktörler arasında yer alıyor.