Çocuklarda Eklemlerde Ağrı: Erken Tanı ve Tedavinin Önemi

Çocukluk döneminde eklem ağrısı toplumda ve özellikle Türkiye’de sık görülen bir şikayettir. Yapılan çalışmalarda, çocukların yaklaşı bir dönemde yaklaşık yüzde 10–20’sinin eklem ağrısı yaşadığı bildirilir. En sık nedeni büyüme ağrıları olsa da, bazı vakalarda iltihaplı romatizmal hastalıklar da ilk belirti olarak ortaya çıkabilir. Acıbadem Ataşehir Hastanesi Çocuk Romatolojisi Uzmanı Doç. Dr. Ferhat Demir, eklemde şişlik, sabahları tutukluk, topallama veya hareket kısıtlılığı gibi bulguların bulunduğu durumlarda beklemek yerine derhal bir çocuk romatoloji hekimine başvurulması gerektiğini vurgular. Erken tanı, eklemlerde kalıcı hasarı önlemenin en etkili yoludur ve günümüzdeki modern tedaviler sayesinde ağrısız ve hareketli bir yaşam mümkün olabilir.

Tedavi edilmediğinde kalıcı hasar riski vardır! Eklem içindeki iltihaplanma süreci çoğunlukla artrit olarak adlandırılır ve çocukluk çağında en sık karşılaşılan kronik artrit nedeni juvenil idiopatik artrittir. Bu hastalık, genetik yatkınlık, bağışıklık sistemi düzensizlikleri ve çevresel tetikleyicilerle ortaya çıkabilir. Doç. Dr. Demir, iltihap devam ettiği sürece eklem zarı ve çevre dokularda geri dönüşü olmayan hasarlara yol açabileceğine dikkat çeker ve tedavinin gecikmesi halinde kalıcı şekil bozuklukları veya büyüme bozuklukları gibi sorunların görülebileceğini belirtir. Eklemde şişlik mevcutsa, vakit kaybetmemek gerekir.

Çocuklarda iltihaplı romatizmal hastalıklar tek bir belirtiyle veya birkaç bulgunun bir araya gelmesiyle kendini gösterebilir. Doç. Dr. Ferhat Demir, ağrıya eşlik eden aşağıdaki belirtilerden bir veya birkaçının görüldüğünde zaman kaybetmeden bir uzmana başvurulması gerektiğini ifade eder:

• Eklem üzerinde belirgin şişlik
• İlerleyen sıcaklık artışı veya kızarıklık
• Sabahları görülen tutukluk ve hareket zorluğu
• Topallama veya yürüyüş bozukluğu
• Ağrı nedeniyle oyun ve günlük aktivitelerden kaçınma

Büyüme ağrısı mı, yoksa iltihaplı romatizma mı? Büyüme ağrıları ile iltihaplı romatizmal hastalıklara bağlı ağrıların farkları, çoğunlukla ağrının zamanı ve eşlik eden belirtiler ile ortaya çıkar.

• Büyüme ağrıları genellikle akşam veya gece görülen ağrılardır
• Şişlik, kızarıklık veya ısı artışı genelde olmaz
• Çocuk sabahları rahat uyanır

İltihaplı romatizmal hastalıklarda ise durum farklıdır. Demir şöyle açıklar: ağrı çoğunlukla sabah saatlerinde belirginleşir ve şişlik, eklemde ısı artışı ile sabah tutukluğu sık görülen bulgulardandır. Çocuklar sabah yataktan kalkarken zorlanabilir ve gün içinde hareket etmekte güçlük yaşayabilir.

Tedaviyle sağlıklı bir gelecek mümkündür! Tanı, ayrıntılı fizik muayene, kan testleri ve gerektiğinde ultrason ya da MR gibi görüntüleme yöntemleriyle konulur. Doç. Dr. Ferhat Demir, tedavinin temel amacının iltihabı kontrol altına almak ve ağrı ile hareket kısıtlılığını ortadan kaldırmak olduğunu belirterek, birinci ve ikinci basamak tedavilerle hastalığın hızlı kontrol altına alınabildiğini ve çocukların normal hayata dönmesinin sağlandığını ifade eder. Modern ve hedefe yönelik tedaviler sayesinde dirençli hastalarda bile olumlu sonuçlar elde edilmektedir. Uygun tedavi ile çocuklar okullarına devam edebilir, spor yapabilir ve yaşıtları gibi sağlıklı, aktif bir yaşam sürdürebilirler.